อัปเดตตุลาคม 2569 · อ่านประมาณ 7 นาที
ตั้งแต่ปี 2565 บริษัทจดทะเบียนไทยทุกแห่งต้องเปิดเผยข้อมูล ESG ในแบบ 56-1 One Report ซึ่งยื่นภายในสามเดือนหลังสิ้นรอบปีบัญชี ข้อกำหนดเดิมเน้นคำอธิบายเชิงคุณภาพ ยืดหยุ่นได้ และไม่ได้ผูกกับตัวเลขในงบการเงินมากนัก
สิ่งที่จะเปลี่ยนคือชั้นถัดไป: ก.ล.ต. ประกาศทิศทาง "ISSB Roadmap" เพื่อยกระดับการเปิดเผยข้อมูลไปใช้มาตรฐาน ISSB ซึ่งก็คือ IFRS S1 (ข้อกำหนดทั่วไปสำหรับการเปิดเผยข้อมูลทางการเงินที่เกี่ยวกับความยั่งยืน) และ IFRS S2 (การเปิดเผยข้อมูลเกี่ยวกับสภาพภูมิอากาศ) โดยใช้กรอบสี่เสาหลักเดิมคือ ธรรมาภิบาล กลยุทธ์ การบริหารความเสี่ยง และตัวชี้วัดกับเป้าหมาย แต่คราวนี้ตัวเลขต้องตรวจสอบได้และเชื่อมกับผลการดำเนินงานทางการเงิน
เมื่อข้อมูลต้องอ้างอิงบัญชี ต้องมีหลักฐานประกอบ และต้องถูกตรวจสอบจากภายนอก งานนี้จึงไหลเข้าฝ่ายบัญชี การเงิน ตรวจสอบภายใน และผู้สอบบัญชีโดยตรง — ไม่ใช่ฝ่ายสื่อสารองค์กรเพียงฝ่ายเดียว นี่คือเหตุผลที่ประกาศรับสมัครงานสายบัญชีในไทยเริ่มเขียนคำว่า sustainability reporting, GHG emissions หรือ ISSB ไว้ในคุณสมบัติ
เมื่อ 28 พฤศจิกายน 2568 ก.ล.ต. เผยแพร่หลักการขอบเขตและกรอบเวลาที่ปรับปรุงใหม่ ซึ่งผ่านความเห็นชอบของคณะกรรมการกำกับตลาดทุน โดยแบ่งกลุ่มบริษัทจดทะเบียนตามดัชนี:
สิ่งที่ไม่ควรรอคือการเตรียมระบบ เพราะข้อมูลคาร์บอนและข้อมูลความเสี่ยงภูมิอากาศที่ต้องใช้รายงานนั้น ต้องเริ่มเก็บย้อนหลังถึงจะอธิบายได้ ที่ปรึกษาหลายรายประเมินว่าการสร้างระบบเก็บข้อมูลและทำ scenario analysis ใช้เวลา 12–18 เดือน ซึ่งใกล้มิดเส้นตายของ SET50 มากแล้ว
ไทยเลือกแนวทาง "climate-first" คือเริ่มจากเรื่องสภาพภูมิอากาศก่อน แล้วค่อยขยายไปหัวข้อความยั่งยืนอื่น ความผ่อนปรนในช่วงห้าปีแรกมีดังนี้
ข้อกำหนดที่ต่างจากเดิมชัดที่สุดคือ การรับรองข้อมูลจากบุคคลภายนอก (assurance) ก.ล.ต. เสนอให้ข้อมูลก๊าซเรือนกระจกต้องผ่านการรับรองแบบ limited assurance และตามแนวทางที่เผยแพร่ล่าสุด การรับรอง Scope 1 และ Scope 2 ต้องมีตั้งแต่ปีแรกที่เริ่มเปิดเผย ไม่มีช่วงผ่อนผันแยก
ผลคือเกิดงานสองฝั่งพร้อมกัน ฝั่งบริษัทต้องมีคนเตรียมหลักฐานให้พร้อมตรวจ ส่วนฝั่งสำนักงานสอบบัญชีและหน่วยรับรองต้องมีคนที่อ่านทั้งบัญชีและข้อมูลคาร์บอนได้ในคนเดียวกัน งานลักษณะนี้เป็นงานที่ต้องใช้ทั้งความรู้ด้านการสอบบัญชีและความเข้าใจวิธีการวัดการปล่อยก๊าซ ซึ่งเป็นทักษะที่ตลาดยังขาด
ค่าตอบแทนของสายนี้อ้างอิงกับระดับงานบัญชี–ตรวจสอบเป็นหลัก และมักปรับขึ้นตามประสบการณ์ด้าน assurance และการทำรายงานความยั่งยืนจริง มากกว่าจำนวนปีทำงานอย่างเดียว
จุดแข็งคือความเข้าใจเรื่องความมีสาระสำคัญ การควบคุมภายใน และการเก็บหลักฐาน สิ่งที่ต้องเพิ่มคือความรู้เรื่องการวัดการปล่อยก๊าซ (Scope 1, 2, 3) วิธีคิดเส้นฐาน และการอ่านมาตรฐาน IFRS S2 ให้แตก — ต่อยอดด้วยใบรับรองด้านความยั่งยืนหรือคอร์ส ISSB ที่สถาบันวิชาชีพบัญชีและตลาดหลักทรัพย์จัดอบรม
ได้เปรียบเรื่องข้อมูลหน้างานและวิธีการคำนวณ แต่ต้องเติมเรื่องภาษาและตรรกะของงบการเงิน เพราะงานจำนวนมากคือการอธิบายว่าตัวเลขสิ่งแวดล้อมส่งผลต่อต้นทุน ความเสี่ยง และการเปิดเผยทางการเงินอย่างไร
เส้นทางที่เปิดกว้างที่สุดคือสาย assurance ของสำนักงานสอบบัญชี ซึ่งรับเด็กจบใหม่และฝึกให้เข้าใจทั้งสองด้านพร้อมกัน อีกเส้นทางคือตำแหน่ง analyst ในทีมการเงินที่เริ่มจากงานเก็บและจัดระเบียบข้อมูล
ไม่จำเป็นสำหรับฝั่งบริษัท แต่ถ้าอยากทำงานฝั่ง assurance การมีพื้นฐานการสอบบัญชีหรือใบอนุญาตจะช่วยมาก เพราะงานตรวจข้อมูลต้องอาศัยวิธีคิดเรื่องหลักฐานและความมีสาระสำคัญ
GRI เน้นผลกระทบขององค์กรต่อเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อมสำหรับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียวงกว้าง ส่วน IFRS S1/S2 เน้นข้อมูลที่ส่งผลต่อกระแสเงินสดและต้นทุนทางการเงินของผู้ลงทุน ในทางปฏิบัติหลายบริษัทรายงานทั้งสองแบบคู่กัน แต่ตัวเลขชุดเดียวกันต้องสอดคล้องกัน
สำคัญเพราะเป็นส่วนที่ใหญ่ที่สุดของการปล่อยในหลายอุตสาหกรรม และเป็นส่วนที่ลูกค้าต่างประเทศถามถึงก่อน องค์กรที่เริ่มสำรวจซัพพลายเออร์ตั้งแต่ตอนนี้จะเสียเวลาน้อยกว่าเมื่อถึงเวลาบังคับ
English summary: Thailand's SEC "ISSB Roadmap" (revised 28 Nov 2025) moves listed companies from the existing 56-1 One Report ESG disclosure regime — mandatory since 2022 — to ISSB-aligned reporting under IFRS S1 and IFRS S2. SET50 companies disclose from 2027 (FY2026), SET100 from 2028 (FY2027), the remaining ~800 SET-listed companies (including new IPOs) by 2031 at the latest, with mai/REIT/fund structures last. A five-year "climate-first" transition allows climate-only disclosure, omits Scope 3, allows other GHG measurement methods (only GHG Protocol 2004 afterwards), waives first-year comparatives and permits a reporting date different from the financial statements — but limited assurance of Scope 1 and 2 emissions is required from the very first year, with no separate deferral. That pushes sustainability reporting into finance, accounting, internal audit and assurance functions rather than communications teams, creating roles such as sustainability reporting accountant, ESG assurance associate/senior, GHG accountant or carbon data analyst, climate risk and scenario analyst, internal control (ICSR) specialist, IR/ESG analyst, and reporting-readiness consultant. Skills in demand: TFRS/IFRS and the draft Thai TFRS S1–S2, GHG Protocol and ISO 14064, data controls and audit trails, Excel/SQL/BI, and English. Building the underlying data systems and scenario analysis typically takes 12–18 months, so preparation should start well before the first mandatory reporting year.
เริ่มจากการอ่านงบการเงินและ 56-1 One Report ของบริษัทที่คุณสนใจ แล้วลองหาว่าข้อมูลคาร์บอนในรายงานมาจากระบบใด ใครเป็นเจ้าของข้อมูล และถ้าต้องให้ผู้ตรวจรับรองข้อมูลชุดนั้นจะมีหลักฐานอะไรบ้าง คำถามเหล่านี้คือโจทย์จริงของงาน และเป็นคำตอบที่ดีที่สุดในห้องสัมภาษณ์
ติดตามตำแหน่งงานบัญชี ESG, ESG assurance และงานความยั่งยืนที่เปิดรับอยู่ได้ที่ thaiesgjob.com — เราเพิ่มงานใหม่ทุกสัปดาห์
อ่านเพิ่มเติมได้ที่ ESG Reporting ในไทย, งาน Net Zero และสายบัญชีคาร์บอน และ CSRD กับซัพพลายเออร์ไทย